غافلگيري در لغت حالتي است كه در اثر حمله بي‌خبر شخصي به شخص ديگر يا ديده شدن شـخصي در حال انجام عملي غير منتظره به وجود مي آيد و در اصطلاح رزمي يعني وارد ساختن ضربت به حريف در زمان، مكان و حالتي كه انتظار و آمادگي پذيرش و واكنش لازم عليه آن را نداشته باشد.

لازم است در توضيح اصل غافلگيري به يك نكته مهم اشاره كرد: لزومـي ندارد كه حريف كاملا از حمله ما بي‌خبر باشد، تنها ضروري است كه او ديـرتـر از آنـكـه بـتـوانـد واكـنـش مـؤثـري نـشـان دهـد، بـه اهـمـيـّت قـضـيـه پي‌برد و آگاه شود. در اجـراي ايـن اصـل بـايـد فضا و زمان را از حريف سلب كرد، يعني نه فضا براي گسترش و جـابـه‌جـايـي و تـغـيـيـر حـالت در اخـتـيـار داشـتـه بـاشـد و نـه زمـان بـراي اجـراي واكنش.

اصـل غافلگيري ريشه‌اي كهن در تاريخ جنگ‌هاي دنيا دارد. «سـون تـزو» طـرّاح شـيـوه‌هـاي مـانـدنـي نـبـرد در چـيـن بـاسـتـان، اسـتـفـاده از اصل غافلگيري را به عنوان اساسي‌ترين شيوه‌هاي يك حمله پيروزي آفرين توصيه كرده و مي‌گويد: بـا حـمـله‌هـاي ناگهاني، حريف را در جاهايي كه آماده نيست، غافلگير و با گروه‌هاي ضربت بـه وي هـجـوم بريد. سرعت و چالاكي، جوهره جنگ است. از فقدان آمادگي دشمن استفاده كنيد و مـسـيرهاي پيش‌بيني نشده را برگزينيد و در جايي كه براي خود مصونيّت ايجاد نكرده است او را بكوبيد.

اهميت اصل غافلگيري

اگـر چـه غـافلگيري تنها يكي از شيوه‌هاي اجراي تاكتيك‌هاي رزمي است، امّا اهميت بسياري در ميان اصول رزم دارد. غافلگيري را «راه ميان‌بر» پيروزي ناميده‌اند، زيـرا نـقـش مـسـتـقـيـم و بـسـيـار اثـرگـذاري در موفقيت هر مبارزي دارد. جان كالينز در اهميت اين اصل مي‌گويد: غـافـلگـيـري چـنـانـچه با تركيب‌هاي مختلفي از پنهان‌كاري، سرعت، فريب، منحصر به فرد بـودن و جـسارت تقويت گردد، مي‌تواند تعادل قدرت را قاطعانه جابه‌جا كند و راه دستيابي به پيروزي را با تلاشي بسيار كمتر از حدّ تصور هموار نمايد.